Legenda o wietrze Xocomil
Na jeziorze Atitlan regularnie pod wieczór pojawia się południowo-zachodni, agresywny wiatr wywołujący sporych rozmiarów fale. Jak głosi legenda, w czasach przedkolumbijskich na terenie tym żył Indiański wojownik, który zakochał się w pięknej Indiance z rywalizującego szczepu. Pewnego razu podczas przechodzenia przez most, jego wybranka zsunęła się do jeziora i utonęła, a on nie wahając się skoczył do wody w jej poszukiwaniu. Nigdy nie wypłynął jednak na powierzchnię. Według legendy to jego duch odpowiedzialny jest dzisiaj za gwałtowny wiatr nad jeziorem, a pojawiające się na powierzchni fale są oznaką, że wciąż poszukuje swej wybranki.
Istnieje stara indiańska legenda według której biała orchidea - narodowy kwiat Gwatemali - jest przemienioną w kwiat piękną Indianką.
Majowie wierzą, że wszechświat uformowany jest na kształt piramidy z siedzącym Bogiem na szczycie i kwadratowym światem u podstawy. Niebo i ziemia połączone są za pomocą czterech stron świata, które na piramidzie reprezentują jej boki. Podtrzymują je Bóstwa: Wschodu (Czerwony), Północy (Biały), Zachodu (Czarny) i Południa (Zielony). Kapłani dlatego wspinali się na sam szczyt piramid by być bliżej Boga.
Według wierzeń Majów, las deszczowy jest wspólnym dziełem słońca, wody i ziemi. Pierwotnie określano go jako Yaxha co oznaczało "zieloną wodę". Symbolem płodności u Majów była małpa. Wierzono również w człowieka - żabę, który miał nadawać i odbierać życie i z którego brzucha wypływać miało odżywcze źródło.
Według legendy na jeziorze pojawiło się niegdyś dzieciątko Hatocha. Podobno miało ono mieszkać w ukrytej pod dnem jaskini. Wydarzenie to celebrowane jest dzisiaj przez mieszkańców, którzy wypływają na jezioro w ozdobionych kwiatami i świecami czółnach.
W czasach kolonialnych żyła kobieta o imieniu Leonor Uceda, która zakochała się w niejakim Pablo de Morelos. Mężczyzna powiedział jej, że jeżeli kocha go naprawdę powinna to udowodnić zabijając swego męża. Leonora zrobiła to, jednak mężczyzna domagał się dalszych dowodów. Wystawił jej miłość na próbę pytaniem, czy w imię miłości do niego poświęci swe dzieci. Zaślepiona uczuciem zrobiła to topiąc je w rzece. Jednak Pablo na wieść, że naprawdę to uczyniła odpowiedział jej że jest zbyt okrutna by z nią zostać. Od tego czasu mówi się, że Leonora chodzi po ulicach i płacze za swoimi dziećmi. Nazywana jest przez mieszkańców "płaczką".
Wiele lat temu żył sobie mężczyzna zwany kapelusznikiem (el sombreron). Był niskiego wzrostu, i do tego nosił ogromne kapelusze, które prawie przesłaniały mu twarz. Nosił ze sobą gitarę, którą używał do grania serenad pod oknami pięknych dziewcząt. Znany był także z dużych umiejętności jeździeckich. Pewnej nocy śledził piękną Indiankę o aksamitnych warkoczach. Śpiewał pod jej oknem serenadę. Dziewczyna spłoszyła się jednak i uciekła z domu obcinając przedtem swoje warkocze. Według legendy nikt nigdy więcej o niej nie usłyszał. Nikt nie spotkał już też kapelusznika.
Mieszkańcy żyjący w delcie rzeki Rio Dulce wierzą w legendę o pół człowieku - pół krokodylu, który miałby jakoby ukrywać się przy dnie i w odpowiednim momencie porywać ludzi.
Według legendy ptak narodowy Gwatemali - Kwezal zawdzięcza swoje czerwone upierzenie na szyi najsławniejszemu wojownikowi kraju Tecunowi Umanowi. Podobno kiedy podczas jednej z walk Uman został śmiertelnie ranny, w jego zbroczoną krwią szyję uderzył zabłąkany Kwezal i w ten sposób jego zielone dotąd futro na szyi przefarbowane zostało na czerwono.
Centralną część herbu Gwatemali stanowi rozwinięta pergaminowa płachta na której puszy się narodowy ptak Kwezal. Na płachcie widnieje napis "Wolność - 15.IX.1821, co ma odniesienie do daty uzyskania przez kraj niepodległości. (Kwezal jest dla Gwatemalczyków symbolem wolności, albowiem panuje przekonanie, że w niewoli szybko zdycha). Pod nimi zaprojektowane są skrzyżowane szable oraz strzelby. Całość obramowana jest przez liście laurowe (symbol zwycięstwa). Zatwierdzona została 17 sierpnia 1871 roku. Tworzą ją trzy pionowe, jednakowej szerokości pasy: dwa niebieskie (boczne) oraz centralny biały z herbem pośrodku. Niebieski oznacza niebo nad Gwatemalą, sprawiedliwość i lojalność, a biały czystość i integralność. Kompozytorem muzyki do hymnu Gwatemali jest Rafael Alvarez Ovalle. Słowa napisał Jose Joaquin Palma. Kompozycja muzyczna przyjęta została po rozpisaniu konkursu w 1887 roku. Do 1911 roku autor słów uznany był za anonima, i dopiero potem udowodniono, że był nim kubański poeta Jose J. Palma. Po raz pierwszy hymn przedstawiono na Targach Środkowoamerykańskich 14 marca 1897 roku.
Bohaterem narodowym Gwatemali jest Tecun Uman. Jest symbolem walki Indian z hiszpańskimi najeźdźcami. Walczył on o prawa stanowienia do własnej ziemi. Zamordowany został 20 lutego 1524 roku przez Pedro de Alvarado na równinach Pinar w dolinie Olintepeque.
(La Ceiba, drzewo kapokowe, Ceiba pentandra). Dzięki inicjatywie botanika Ulisesa Rojasa, 8 maja 1965 roku obwołane zostało drzewem narodowym. Jedno z największych drzew w tropikalnej Ameryce. Dochodzi do 40 metrów wysokości. Średnio w ciągu roku rośnie o 4 metry. W przeszłości czczone było przez Majów, postrzegających go jako drzewo życia. Posiada gruby pień i rozłożystą koronę. Ciemnozielone kiście liści wytwarzają kremowo-białe kwiaty, które przemieniają się następnie w czarne strąki z ziarnami. Wewnątrz każdego strąka znajduje się biała wełnista struktura (kapok) wykorzystywana do wyrobu kamizelek ratunkowych i materaców.
Od 11 lutego 1934 roku kwiatem Narodowym Gwatemali jest Biała Orchidea (Lycaste virginalis alba). Największe jej ilości w kraju porastają okolice Coban, lasy Verapaz i okolice Izabal. Kwitnie od października do lutego. Odkryta została w 1840 roku przez orchideologa Jorge Ure Skinera (konsula brytyjskiego). Od 1946 roku objęta ochroną. Istnieje indiańska legenda, że jest ona zamienioną w kwiat indiańską piękną dziewczyną.
(Pharomachrus mocinno). Od 1871 roku ptakiem Narodowym Gwatemali jest Kwezal. Wybrano go za symbol niepodległości, ponieważ nie potrafi żyć w niewoli.
Przez niektórych uważany za najpiękniejszego ptaka świata. W języku Indian Nahuatl, jego nazwa oznacza "piękne pióro". Posiada aksamitne, czerwone (na piersi) i zielone pióra (które umożliwiają mu kamuflowanie się pomiędzy liściami) oraz dochodzący do 90 centymetrów długości powłóczysty ogon. Samce mają na głowach grzebieniowy czub. W czasach kolonialnych, gdy siedzibą rządu dla całej Ameryki Środkowej była Guatemala City, uznawano go za symbol wolności. Wcześniej czczony był przez Azteków, którzy uważali go za świętego, a swojego Boga nazywali Quetzalcoatl. Jego pióra zdobiły szaty kacyków i rodzin królewskich. Po ich wyrwaniu z ogona, Kwezale wypuszczane były na wolność. Występują między innymi wokół miasta Quezaltenango, którego nazwa oznacza "miejsce wielu Kwezali". Według legendy Kwezal zawdzięcza swe czerwone upierzenie na szyi gwatemalskiemu wojownikowi Tecunowi Umanowi, w którego krwi się utarzał.
Narodowym instrumentem Gwatemali jest marimba. Jest szczególnie popularna na terenach wiejskich. Wykonywana jest z drewna cedru lub cyprysu. Składa się ze znacznej liczby drewnianych, strojonych płytek ułożonych równolegle na dwóch sznurach. Pod każdym klawiszem umieszczony jest rezonator potęgujący dźwięk. (Gra się na niej uderzając płytki drewnianymi pałkami). Początkowo produkowane były marimby o dźwiękach diatonicznych. W pierwszych latach wieku XX weszły w użycie marimby z podwójnymi klawiszami. Gwatemalski kompozytor Raul Albizi Anleu udoskonalił marimbę tworząc 6 mniejszych połączonych ze sobą instrumentów. Twór ten nazwany został guatemarimbą. Z marimby właściwej powstały też ksylofony i wibrafony.
Jego nazwa w języku Majów oznacza "jaszczurkę". Nadano mu ją ponieważ na mapie przypomina kształtem tego gada.
Ich nazwa wzięła się od otaczających je i uznanych przez Majów za święte drzew puchowców (La Ceiba).
Nazwa Chimaltenango pochodzi z języka Nahuatl i oznacza: chimal (muszlę) i tenango (miejsce ścian).
Ich nazwa oznacza dwa koryta i ma związek z przepływającymi obok dwoma źródłami.
Jego nazwa pochodzi najprawdopodobniej z czasów, kiedy brytyjscy piraci podpływali z Morza Karaibskiego rzeką Rio Dulce do jeziora Izabal i w miejscu dzisiejszej miejscowości dokonywali uzupełniania zapasów żywnościowych. (Piraci mieli nazywać to miejsce "magazynem" (po angielsku the store)).
W dialekcie Nahuatl jej nazwa oznacza "pomiędzy drzewami". Ma ona ścisły związek z jej naturalnymi bogactwami przyrodniczymi.
Jego nazwa oznacza "miejsce śliwek" i ma związek z występowaniem dużej ilości tego rodzaju drzew owocowych w okolicy.
Jego nazwa oznacza w tłumaczeniu węża i ma związek z niespotykaną ilością tych gadów na jego stokach.
W języku Indian Majów, jego nazwa oznacza "miejsce z dużą ilością Moskitów", i ma to pokrycie w rzeczywistości.
Jego nazwa oznacza "miasto ołtarzy". W samym mieście jak i okolicy znajduje się duża liczba miejsc, w których księża odprawiają modły.
W staroindiańskim dialekcie jej nazwa oznacza "suche jezioro" lub "wielkie jezioro". Najprawdopodobniej tłumaczy to fakt, że niegdyś miejsce to pokryte było rzeczywistym zbiornikiem wodnym.
Jego nazwa oznacza "miejsce zielonych wód" i nawiązuje do okolicznych rozległych bagnisk.
Jego nazwa w języku Nahuatl oznacza "miejsce wielu Kwezali". Ma to pokrycie w rzeczywistości, ponieważ ptaki te licznie występują wokół miasta.
Jej nazwa w tłumaczeniu oznacza "słodką rzekę". Odnosi się do czystej, niezanieczyszczonej wody (w jej obrębie nie ma zlokalizowanego żadnego przemysłu).
Jej nazwa w języku Majów oznacza "uzdrawiające kamienie". Ma to związek z porozrzucanymi wokół jej brzegów wypolerowanymi, okrągłymi kamyczkami, które według wierzeń same poszukują właścicieli.
W języku Quiche, jego nazwa oznacza "rzekę pełną drewnianych desek". Ma to prawdopodobnie związek z konstruowaniem na pobliskiej rzece tratw do przewożenia towarów.
Jego nazwa ma związek z przepływającymi opodal wodami termalnymi (dosłownie oznacza "gorącą wodę").
Jego nazwa w dosłownym tłumaczeniu oznacza "pasmo kopalniane". Ma związek z istniejącymi od wieków na jego terenie kopalniami jadeitów i marmuru.
Jego nazwa oznacza "7 uszu" i ma związek z jego 7 szczytami, które z lotu ptaka przypominają uszy.
Jego nazwa w narzeczu indiańskim oznacza "miejsce nad gorącą wodą".
W tłumaczeniu ich nazwa oznacza nietoperza. Ma to związek z pobliskimi zamieszkiwanymi przez te zwierzęta jaskiniami. Nazwa w dosłownym tłumaczeniu oznacza "prawdziwy pokój". Odnosi się do zawarcia dekretu o nieagresji między konkwistadorami, a ludnością tych terenów (Rabinal) w XVI wieku.
W języku Indian Mam ich nazwa oznaczała "białą ziemię".
Ze względu na okoliczne krajobrazy nazywane jest przez mieszkańców "najpiękniejszym jeziorem świata".
Położone na przedmieściach Santa Lucia Cotzumalguapa stanowisko przezywane jest "kamieniami" ze względu na zalegające na nim bardzo duże ilości kamiennych rzeźbionych głów z epoki przedkolumbijskiej.
Przez Indian Quiche nazywane było Tziguan Tinamit, co oznacza "miejsce otoczone kanionami".
Ze względu na fakt, że niegdyś podpisane zostało w nim porozumienie w sprawie pokoju w Ameryce Środkowej, nazywane jest przez niektórych "Miastem Pokoju".
Gwatemala ze względu na swój łagodny klimat oraz bogatą florę określana jest często "krajem wiecznej wiosny". Mówi się, że każdy dom ma tam swój zielony ogródek.
Ze względu na to, że jest największym centrum komercyjnym kraju nazywana jest "gwatemalskim Mexico City".
Ze względu na jego popularność pośród mieszkańców Stanów Zjednoczonych w latach 60 / 70-tych, nazywane jest Gringotenango. (Mianem Grongo w Ameryce Środkowej określa się Amerykanów).
Miejscowa ludność przezywa go "nagą górą", ponieważ częściowo nie pokrywa go żadna roślinność.
Ze względu na najważniejszy las chmurowy w kraju oraz bogaty drzewostan, nazywany jest "największym krajowym bankiem genów roślinnych".
Ze względu na swe położenie, (na zboczu z którego rozciąga się widok na jezioro Atitlan), zwane jest "balkonem jeziora Atitlan".
Potrawy kuchni gwatemalskiej oparte są na recepturach indiańskich, brytyjskich i karaibskich. Głównymi ich składnikami są ryż, kukurydza, fasola oraz szeroka gama owoców i warzyw. (Pimpinella anisum). Uprawiana dla aromatycznych i smacznych owoców roślina zielna. Jej plantacje rozciągają się w okolicach San Antonio Palopo.
Popularne napoje gazowane (Coca Cola, Pepsi, Sprite, Fanta).
"Ognista woda" podawana w San Andres de Itzapa w formie darów Maximonowi.
Do Gwatemali sprowadzony został wraz z przyjazdem Hiszpanów. Jego sok używany jest do herbat dla zwalczania nieżytów żołądka i zatruć pokarmowych.
Ryż po gwatemalsku. Smażony jest na oleju z warzywami, solą, pieprzem i kurczakiem. Liście pokrzywy z gotowaną papką kukurydzianą i sosem pomidorowym. Potrawa typowa dla regionu El Peten.
Delikatne podduszone mięso serwowane z aromatycznym sosem.
Uprawiane są na wybrzeżu Karaibskim. Z plantacji transportuje się je do portów wybrzeża barkami przez jezioro Izabal i rzekę Rio Dulce.
Przystawka. Owoce morza marynowane w lemonie, cebuli, czosnku, liściach kolendry i czerwonym pieprzu. W ich skład mogą wchodzić również surowa corvina (biały okoń), krewetki i rozmaite skorupiaki. Podawane są z sokiem z cytryny lub oliwą z oliwek. Po przyrządzeniu potrawa musi odstać 12 godzin.
Ozdobne drzewo z dużymi liściami o skórzastej strukturze. Uprawiane wzdłuż rzeki Rio Dulce. Jego owoce dodawane są do wielu potraw. Pochodzi z Polinezji. Do Gwatemali trafiło poprzez Indie Zachodnie. Jego wewnętrzna kora dostarcza włókien wykorzystywanych do wyrobu ubrań. Z żywicy wyrabia się uszczelki.
Jego miąższ może być krojony i smażony. W smaku przypomina trochę chleb. Wykorzystywany jest do wyrobu mąki na ciasta lub chleb.
Kukurydziane kluski z mięsem (najczęściej kurczaka). Zawijane są w tuza (liście kukurydzy) i gotowane. Dodatkiem jest sos pomidorowy z chili. Paszteciki z ziemniakami, serem i rodzynkami. Mieszanka mięsa z warzywami i rybą. Serwowane jest w przeddzień Dnia Wszystkich Świętych.
Zmiażdżona czarna fasola serwowana z tortillami, farmerskim serem, śmietaną i chlebem. Narodowe piwo Gwatemali. Wyrabiane jest od 1896 roku.
Piree z awokado (ugniata się je widelcem) z dodatkiem siekanej cebuli, pomidorów, soku z cytryny i szczyptą oregano. Często dodaje się go do tostadas. Winoroślowe warzywo przypominające w smaku gruszkę. Gotowane jest jak ziemniaki.
Cienkie płaty czerwonego mięsa z ryżem i warzywami.
Kawa sprowadzona została do Gwatemali w 1760 roku przez jezuickich misjonarzy. Uprawia się ją w okolicach Coban, górach prowincji Huehuetenango, jeziorze Atitlan. Przeważnie sadzonki kawy uprawiane są pomiędzy wysokimi drzewami (np. sosnami), które rzucają im zbawienny cień. W Gwatemali wyróżnia się 5 rodzajów kaw: Antigua, Atitlan, Huehuetenango, Coban i Fraijanes (te ostatnie uprawiane są wokół jeziora Amatitlan).
Podawane jest na gorąco gościom biorącym udział w obrządku Pabaanc.
(Yuka, kasawa). Są dwa rodzaje manioku: maniok gorzki (trujący, Mamihot esulenta) i maniok słodki (Manihot duleis). Krzak rosnący do 2,4 metra wysokości o zielono-żółtych kwiatach. Jego jedyną jadalną częścią są korzenie. W sproszkowanej formie wyrabia się z niego tzw. chleb kasawa. Maniok bardzo popularny jest wśród społeczności Garifuna w mieście Livingstone.
Słodki owoc o ponętnym zapachu. Jest żółty, zielony lub czerwony i zawiera spłaszczoną pestkę. Używa się go do sałatek, sosów korzennych, ciast i dżemów. Jego większa wersja jest rodzaju żeńskiego i nazywana jest manga.
Dzikie liście mięty (Mentha citrata) używane są w lokalnej kuchni jako dodatek do zup i gulaszy. Popularne z nich są także miętowe herbatki.
(Cashew). Owoc. Kuzyn mango o gruszkowatym kształcie. Ma żółtą lub bladoróżową barwę. Wydaje bardzo intensywny zapach. Jego miazga jest miękka i bardzo soczysta. Wykorzystywana do dżemów, win i lemoniad. Na końcu każdego owocu znajdują się objęte dwoma skorupami orzechy o nerkowym kształcie. Znajdujący się również wewnątrz czarny olej znajduje zastosowanie w wyrobie plastików i lakierów.
Drzewo nerkowca ma owalne liście i może dochodzić do 12 metrów wysokości. Z jego pnia wydobywa się mleczna żywica.
Orzeźwiające napoje z naturalnych soków zmieszanych z mlekiem i wodą, i sprzedawane w butelkach lub kartonikach.
Marynowane w occie młode pędy palm. Przyrządza się je do sałatek. Podawane są z ryżem na którym położony jest roztopiony ser.
Podłużne, pomarańczowe owoce. Często miksowane są z mlekiem na koktail. Składa się z piersi kurczaka, ziemniaków i pomidorowego sosu. Serwowane jest z zieloną sałatą, przystawką z ryżu i gorącymi kukurydzianymi tortillami.
Napój z grzanego piwa (lub rumu) z utartymi jajkami, mlekiem, cukrem i innymi dodatkami. Częsty składnik kolacji świąt Bożego Narodzenia. Najbardziej znani z jego wyrobu są mieszkańcy miejscowości Salcaja w departamencie Quetzaltenango. Potrawa przygotowywana na święta Bożego Narodzenia, a także spożywana podczas obrządku Pabaanc. Gotowany ryż miesza się z różnymi warzywami, najczęściej z kukurydzą i marchewką. Otrzymaną papkę kładzie się na liściach bananowców, dodając kruche kawałki mięsa (zwykle z kurczaka lub indyka) i doprawia do smaku pieprzem. Zawinięte liście (nie je się ich) wraz z zawartością, wkłada się do piekarnika.
Alkoholowy tradycyjny napój z liści agawy. Początkowo stosowany był przez Indian w celach rytualnych. Pierwszymi, którzy nauczyli się jego wyrobu byli Indianie z rejonu Amatitlan.
Rumiane kukurydziane placki. Kukurydza ucierana jest ręcznie, a następnie formowana przez obracanie w dłoniach na płaskie placki, które następnie pieczone są na comal (glinianych patelniach).
Smażone tortille z czarną fasolą, guacamole i sosem pomidorowym na wierzchu. Wszystko dodatkowo posypane jest pietruszką, siekaną cebulką i serem.
Marynowane warzywa (marchew, kalafior, cebula i czosnek) w sosie octowym z oregano i tymiankiem. To Legenda o białej orchidei
Wszechświat według Majów
Lasy deszczowe
Legenda jeziora AmatitlanNah
La Llorona (Płaczka)
Kapelusznik
Pół-człowiek, pół-krokodyl
Tecun Uman i Kwezal
Symbole narodowe
Herb
Flaga
Hymn narodowy
Bohater narodowy
Drzewo Narodowe
Kwiat Narodowy
Ptak Narodowy
Narodowy instrument
Skąd wzięła się nazwa?
Cahui (biotop)
Ceibal (ruiny)
Chimaltenango (miasto)
Dos Pilas (ruiny)
El Estor (miasto)
Gwatemala
Jocotenango (miasto)
Las Viboras (wulkan)
Mayota (wulkan)
Momostenango (miasto)
Panchoy (dolina)
Panzos (miasto)
Quetzaltenango (miasto)
Rio Dulce
Rio Sarstun
Salama (miasto)
San Antonio Aquascalientes (miasto)
Sierra de las Minas (pasmo górskie)
Siete Orejas (wulkan)
Totonicapan (miasto)
Tzul (ruiny)
Verapaz (departamenty)
Zaculeu (ruiny)
Przydomki
Atitlan (jezioro)
Bilbao (stanowisko archeologiczne)
Chichicastenango (miasto)
Esquipulas (miasto)
Gwatemala
Guatemala City (stolica)
Panajachel (miasto)
Santa Maria (wulkan)
Sierra de las Minas (rezerwat)
Solola (miasto)
Potrawy
Anyż
Aquas
Aguardiente
Aloes
Arroz Guatemalteco
Bollitos de chaya
Carne Guisada
Banany
Ceviche
Chlebowiec
Chuchitos
Enchiladas
Fiambre
Frijoles
Gallo
Guacamole
Guisquil
Hilachas
Kawa
Kakao
Maniok
Mango
Mięta
Nerkowiec
Licuado
Palmito
Papaja
Pollio en jocon
Rompopo
Tamales
Tekila
Tortillas
Tostadas
Verduras en escabeche
wizyta na tej stronie